آموزش فصل۵ زیست شناسی یازدهم جلسۀ ۱

آموزش فصل۵ زیست شناسی یازدهم جلسۀ ۱

ایمنی

در اطراف ما انواع میکروب های بیماری زا مانند ویروس ها ، باکتری ها و … وجود دارند که هر لحظه می توانند از راه های مختلف وارد بدن ما شوند ، تکثیر یابند و ما را بیمار کنند.ولی با فرایند هایی از نفوذ عوامل بیماریزا جلوگیری می کند و بیشتر مواقع ، مانع از فعالیت این میکروب ها می شود . اسم این دستگاه ، دستگاه ایمنی است.راه های دفاعی بدن متنوع هستند.شاید بهترین دفاع ، جلوگیری از ورود میکروب ها به بدن باشد . دستگاه ایمنی دو مکانیسم دفاعی دارد اولین روش ، دفاع غیر اختصاصی و دومین روش ، دفاع اختصاصی است. در این جلسه با مکانیسم اول دفاعی آشنا خواهید شد.

گفتار ۱ نخستین خط دفاعی : ورود ممنوع

پوست و لایه های مخاطی مانع از ورود میکروب ها به بدن می شوند. پوست سالم با بخش ها و مکانیزم های مختلف سعی می کند سدی نفوذ ناپذیر در مقابل میکروب ها ایجاد کند. در این جلسه با بسیاری از این فرایند ها آشنا می شوید . البته بخش هایی مانند دستگاه تنفسی ،گوارش،چشم و دستگاه تناسلی نیز با محیط بیرون در ارتباط هستند و پوست ندارند .در این جلسه با لایه های مخاطی این قسمت ها آشنا خواهید شد و خواهید دید که درقسمت هایی که بدن فاقد پوست هست، نخستین خط دفاعی بدن چگونه تلاش می کند تا مانع نفوذ میکروب ها به بخش های داخلی تر شود.

آموزش فصل به فصل زیست شناسی(۲) را ازدست ندهید.

.آموزش زیست شناسی ۱۱هم.

توجه ...

ابتدا سوالات و نکته های مهم متن درس را در سوال درس زیر مطالعه وحفظ کنید. درادامه، برای یادگیری و درک بیشتر مطالب این جلسه ، میتوانید از فیلم های آموزشی زیراستفاده کنید.سپس به نمونه سوالات این جلسه پاسخ دهید و در انتها در آزمون شرکت و آموخته های خود را از این جلسه بسنجید. مطمئن باشید اگر با این روش پیش برید درصد یادگیریتان افزایش خواهد یافت.
برای اینکه سوالات و نکات علامت گذاری شده در نسخه PDF درس سوال را خوب متوجه شوید باید در کامپیوتر از مرورگر فایر فاکس استفاده کنید. اگرمرورگر فایر فاکس را روی کامپیوتر خود ندارید، از اینجا فایر فاکس را نصب کنید. در صورت استفاده ازموبایل یا تبلت ، متن سوال درس را دانلود و با PDF خوان Adobe Reader مطالعه کنید. میتوانید از اینجا Adobe Reader را دانلود و روی گوشی خود نصب کنید.

نمایش فیلم های سایت آلاء تی وی

نمونه سوالات این جلسه به قرار زیر است.

صحیح یا غلط بودن جملات زیر را مشخص کنید. در جملات غلط، عبارت های نادرست را پیدا کرده ودرستش را بنویسید. (فعل جمله ها را تغییر ندهید.)

(۱) پوست یکی از بافت های بدن است که لایه بیرونی و درونی آن از ورود میکروب ها جلوگیری می کند.

(۲) محیط اسیدی سطح پوست، برای میکروب های غیر بیماری زا مناسب نیست.

(۳) یاخته های پیوندی مخاط به هم چسبیده اند.

(۴) سطح مجاری دستگاه اداری – تناسلی با مخاط پوشیده شده است.

(۵) دردفاع غیراختصاصی روش هایی به کار گرفته می شود که در برابر همه میکروب ها مؤثر است.

(۶) مچنیکو خرده های ریزی از خارهای گل رز را به زیر ماهیچه لارو ستاره دریایی وارد کرد.

(۷) بیگانه خوارها در بعضی نقاط بدن انسان حضور دارند.

(۸) سلول های دندریتی، میکروب واردشده به بدن را به یاخته های ایمنی درون گره های لنفی معرفی می کنند.

(۹) نفوذ پذیری بیشتر رگ ها موجب می شود، خوناب که حاوی گویچه های قرمز است به خارج رگ نشت کند.

جاهای خالی عبارات زیر را با کلمات مناسب کامل کنید.

(۱)  …………..، سد محکمی در برابر ورود میکروب ها ایجاد می کنند.

(۲) لایه بیرونی پوست شامل چندین لایه ……………… است که ………….. یاخته های آن مرده اند.

(۳) لایه درونی پوست از بافت ………………….. تشکیل شده است که رشته ها در آن به طرز…………………… به هم تابیده اند.

(۴) مخاط از یک بافت …………………………. با آستری از …………………….. تشکیل شده است.

(۵) در دستگاه تنفس……………… مانع نفوذ میکروب ها به بخش های ……………………. می شود.

(۶) قبل از آن که بیگانه خوارهای بدن ما به ………………..حمله کند، ابتدا باید ……………آن را تشخیص دهد.

(۷) در ………………… گویچه های قرمز مرده پاکسازی می شوند.

(۸) یاخته های دندریتی در بخش هایی از بدن که با ………………. در ارتباط هستند، مثل………………. و ……………. به فراوانی یافت می شوند.

(۹) هیستامین، رگ ها را ………………آنها را زیاد می کند. نوتروفیل ………………است که از انواع ……………… است.

هر یک از واژه های ستون (الف) با یکی از عبارت های ستون (ب) ارتباط منطقی دارد. عبارت های مرتبط با هم را پیدا کرده و شماره آن را روبروی عبارت صحیح بنویسید.

(الف) واژه

(ب) عبارت

شماره

۱.      نظریه میکروبی بیماری ها

۲.      لایه بیرونی پوست

۳.      ماده مخاطی

۴.      بیگانه خوار

۵.      هیستامین

۶.      لیزوزیم

۷.      نوتروفیل

۸.      یاخته های دندریتی

۹.      مخاط مژکدار

۱۰.  استفراغ

رگ ها را گشاد و نفوذپذیری آن ها را زیاد می کند.

 

چسبناک است و میکروب ها را به دام می اندازد

 

این یاخته ها در بخش هایی از بدن که با محیط بیرون در ارتباط هستند به فراوانی

یافت می شوند.

 

میکروب ها می توانند بیماری زا باشند.

 

در دستگاه تنفس مانع نفوذ میکروب ها به بخش های عمیق تر میشود.

 

شامل چندین لایه یاخته پوششی است.

 

یاخته های شبیه آمیب در لارو ستاره دریایی

 

در اشک، عرق، بزاق و ماده مخاطی وجود دارد.

 

در هر جمله با انتخاب یکی از عبارات داخل پرانتز و خط کشیدن بر روی عبارت دیگر، جمله درست را به دست آورید.

(۱) چرم که از پوست جانوران درست می شود مربوط به (لایۀ بیرونی – لایۀ درونی) پوست است.

(۲) (تنها – بهترین) راه در امان ماندن از میکروب ها، جلوگیری از ورود آنها به بدن است.

(۳) لایه بیرونی پوست شامل (یک – چندین) لایه، یاخته پوششی است.

(۴) رشته های لایه درونی پوست به صورت (سست – محکم) به هم تابیده اند.

 (5) مخاط (تاژکدار – مژکدار) در دستگاه تنفس مانع نفوذ میکروب ها به بخش های عمیق تر می شود.

(۶) دردفاع غیراختصاصی روش هایی به کار گرفته می شود که در برابر طیف (کمی – وسیعی) از میکروب ها مؤثر است.

(۷) یاخته های بیگانه خوار در لارو ستاره دریایی ( آمیب – شبیه آمیب) هستند.

(۸) سطح پوست به علت داشتن مادهای چرب، خاصیت (قلیایی – اسیدی) دارد.

(۹) گشادشدن رگ ها باعث (کاهش – افزایش) جریان خون و حضور (کمتر –  بیشتر) گویچه های سفید می شود.

(۱۰) ماستوسیتها در بخش هایی از بدن که با محیط بیرون در ارتباط هستند به (ندرت –  فراوانی) یافت می شوند.

(۱۱) ماستوسیت ها ماده ای به نام (هپارین – هیستامین) دارند.

پرسش های تصویری

(۱) با توجه به شکل به پرسش های زیر پاسخ دهید؛

پوست نخستین خط دفاعی

الف) اجرای شماره گذاری شده آن را نام گذاری کنید.

۱- …………

۲- …………

۳- …………

۴- …………

ب) یاخته های بخش شماره (۱) از چه نوع بافتی هستند؟

پ) کدام بخش محکم و بادوام است؟

(۲) با توجه به شکل به پرسش های زیر پاسخ دهید:

الف) اجزای شماره گذاری شده آن را نام گذاری کنید.

۱- …………

۲- …………

۳- …………

۴- …………

۵- …………

۶- …………

۷- …………

ب) یاخته های بیگانه خوار در این پاسخ ایمنی در چه بخش هایی از بدن یافت می شوند؟

پ) چگونه عامل بیگانه به گره های لنفاوی شناسانده می شود؟

به پرسش های زیر پاسخ دهید.

(۱) مخاط در دفاع غیراختصاصی چه نقشی برعهده دارد؟

(۲) لیزوزیم در چه موادی یافت می شود؟

(۳) چرا سطح پوست محیط مناسبی برای میکروب های بیماری زا نیست؟

(۴) مسطح مجاری کدام یک از دستگاه های بدن را مخاط می پوشاند؟

(۵) جدول زیر، لایه های تشکیل دهنده پوست را نشان میدهد. جاهای خالی را با عبارت های مناسب پر کنید.

لایه  خارجی ترین یاخته ها (زنده / مرده)نوع بافتتولید چرم  خاصیت اسیدی  
لایه بیرونی………..………………..…………
لایه درونی……….……….…………….………….

(۶) در دستگاه گوارش چه موادی میکروب های موجود در غذا را نابود می کنند؟

(۷) در رابطه با دفاع غیراختصاصی به سؤالات زیر پاسخ دهید:

الف) خط اول شامل چه بخش هایی است؟

ب) خط دوم شامل چه بخش هایی است؟

(۸) وظایف درشت خوارها، دو مورد را بیان کنید.

(۹)در جدول زیر که در رابطه با بیگانه خوارهاست، جاهای خالی را با کلمات مناسب پر کنید.

انواعنقش در پاکسازی گویچه های قرمز مردهتولید و ترشح هیستامین  محل استقرار
درشت خوار………………شش ها،……….. و…….  
یاخته های دندریتی  ندارد…………..…………..
ماستوسیت  …….دارد  …………

(۱۰)  نقش هیستامین در دفاع غیراختصاصی را بیان کنید.

پرسش های چهار گزینه ای زیر را بررسی کرده و پاسخ درست را انتخاب کنید.

۱- نمی توان گفت …………….

۱) نظریۀ میکروبی بیماری ها پس از کشف میکروسکوپ به دست آمده است.

۲) لایۀ درونی (درم) دارای دو نوع رشته پروتئینی است.

۳) یاخته های مرده پوست درون درم قرار گرفته اند.

۴) لایه درونی پوست، عملاً سدی محکم و غیر قابل نفوذ است.

۲- چند مورد از موارد زیر جمله مقابل را به درستی کامل می کند؟ « پوست …………………………»

 الف) فاقد مواد ترشحی است.

ب) به علت داشتن اسید کلریدریک خاصیت اسیدی دارد.

پ) اجازه زنده ماندن به هیچ میکروبی را بر روی خود نمی دهد.

ت) همه جای بدن را می پوشاند.

۱)۲

۲)۳

۳) ۴

۴) صفر

 (3) اشک ………………………  عرق دارای …………………………… است.

۱) همانند – نمک و لیزوزیم

۲) همانند – اسید چرب

۳) برخلاف ۔ نمک و لیزوزیم

۴) برخلاف – اسید چرب

۴-  مخاط از یک ……………………  با آستری از ………….  تشکیل شده است.

۱) بافت پیوندی – بافت پوششی

۲) بافت پیوندی – بافت ماهیچه ای

۳) بافت پوششی – بافت ماهیچهای

۴) بافت پوششی – بافت پیوندی

۵- در چند مورد از موارد زیر لیزوزیم یافت می شود؟

الف) خوناب           ب) ادرار              پ) عرق         ت) اشک          ث) لنف          ج) بزاق           ج) مخاط

۱)۳                                    2)4                          3)5                             4)6

۶- یاخته های دندریتی …………………… ماستوسیت ها در …………… به فراوانی یافت می شوند.

۱) برخلاف – پوست

۲) برخلاف – کبد

۳) همانند – پوست

۴) همانند – کبد

۷- چند مورد از موارد زیر نادرست است؟

الف) درشت خوارها باعث پاکسازی گویچه های قرمز در کبد و طحال می شوند.

ب) یاخته های پوششی مخاط از یکدیگر فاصله دارند.

پ) مخاط همانند اشک دارای لیزوزیم است.

ت) به آمیب های درون بدن لارو ستاره دریایی بیگانه خوار می گویند.

۱) ۱        2) 2                     3)3                         4)4

۸- می توان گفت که مخاط، سطح مجاری ………………

۱) دستگاه تنفس را همانند دستگاه گردش خون می پوشاند.

۲) دستگاه گوارش را برخلاف دستگاه تنفس می پوشاند.

۳) دستگاه گوارش را همانند دستگاه گردش خون می پوشاند.

۴) دستگاه تنفس را برخلاف دستگاه گردش خون می پوشاند.

۹- نمی توان گفت ……………………………….

۱) محیط اسیدی برای رشد میکروب های بیماری زا مناسب نیست.

۲) نمک موجود در عرق، شرایط را برای باکتری ها نامناسب می کند.

۳) میکروب های بیماری زا در رقابت برای کسب غذا بر میکروب های غیر بیماری زا پیروز می شوند.

۴) میکروب های غیر بیماری زا با محیط اسیدی پوست سازش پیدا کرده اند.

۱۰- درشت خوارها ……………….. ماستوسیت ها در ……………. نقش دارند.

۱) همانند – ترشح هیستامین

۲) همانند – پاکسازی گویچه های قرمز مرده

۳) برخلاف – ترشح هیستامین

۴) برخلاف – پاکسازی گویچه های قرمز مرده

۱۱- هیستامین باعث ……………….. جریان خون و حضور ……………….. گویچه های سفید می شود.

۱) کاهش – کمتر

۲) افزایش – بیشتر

۳) کاهش – بیشتر

۴) افزایش – کمتر

۱۲- در لوله گوارش …………… پوست …………. دیده میشود.

۱) همانند مخاط

۲) همانند – ماستوسیت

۳) برخلاف – ماستوسیت

۴) برخلاف ۔ یاخته های دندریتی

۱۳- کدام گزینه صحیح است؟

۱) چربی پوست به دلیل داشتن اسید چرب مانع رشد باکتری ها بر روی پوست می شود.

۲) پوست نخستین خط دفاعی بدن به حساب می آید اما تمام سطوح بدن را نمی پوشاند.  

۳) پوست تنها در جلوگیری از ورود میکروب ها به بدن نقش ایفا می کند.

۴) پوست از ۲ لایه تشکیل شده که در هر یک از لایه ها رشته های کلاژن و کشسان وجود دارد.

۱۴- چند مورد از موارد زیر جزء نخستین خط دفاعی محسوب نمی شود؟

الف) اشک       ب) بزاق       پ) ماستوسیتها      ت) افزایش دمای بدن        ث) مخاط     ج) مدفوع         ج) استفراغ

۱)۳                           ۲)۴                      ۳)۵                     ۴)۶

معلم زیست شناسی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *