دانلود جزوه نکته ها و سوال های خط به خط  فصل سوم زیست شناسی دهم با جواب

دانلود جزوه نکته ها و سوال های خط به خط فصل سوم زیست شناسی دهم با جواب

تبادلات گازی


پرسش و پاسخ

فصل ۳

تبادلات گازی

هدف تثبیت فرایند یادگیری و آموزش


یاد آوری :یاخته ها برای انجام فعالیت های زیستی خود به انرژی نیاز دارند.

نکته: انرژی مورد استفادۀ یاخته ها از مولکول های ATP تامین می شود.

.....

  1. آخرین خط دفاع دستگاه تنفسی در کجا تشکیل می شود و شامل چیست؟

در حبابک ها تشکیل می شود وشامل گروهی از یاخته های دستگاه ایمنی بدن به نام درشت خوار (ماکروفاژها) است.

  1. نقش ماکرو فاژها در کیسه هوایی چیست؟

این یاخته ها، باکتری ها و ذرات گرد و غباری را که از مخاط مژکدار گریخته اند نابود می کنند.

  1. درشت خوارها چه ویژگی هایی دارند؟

درشت خوارها یاخته هایی با ویژگی بیگانه خواری و توانایی حرکت اند. این یاخته ها، نه فقط در کیسه های حبابکیِ شش ها، بلکه در دیگر نقاط بدن نیز حضور دارند.

  1. چرا هنگام نفس کشیدن، کیسه های حبابکی شش ها ، در برابر باز شدن مقاومت می کنند؟

چون لایۀ نازکی از آب، سطحی را که در تماس با هواست پوشانده است و بنابراین نیروی کشش سطحی آب در برابر باز شدن کیسه مقاومت می کند.

نکته: سورفاکتانت ( عامل سطح فعال )درسطحی که مجاور هواست ترشح می شود.

  1. چه عاملی باز شدن کیسه های حبابکی را آسان می کند؟

مادۀ سورفاکتانت(عامل سطح فعال) نیروی کشش سطحی کیسه های حبابکی را کاهش و باز شدن آنها را آسان می کند.

  1. چرا بعضی نوزادانی که زود هنگام بدنیا می ایند به زحمت نفس می می کشند؟

عامل سطح فعال در اواخر دوران جنینی ساخته می شود، به همین علت در بعضی از نوزادانی که زودهنگام به دنیا آمده اند عامل سطح فعال به مقدار کافی ساخته نشده است و بنابراین به زحمت نفس می کشند.

  1. در مورد مایع سور فاکتانت به سوالات زیر پاسخ دهید.

الف) از کدام یاخته ها ترشح می شود؟

از بعضی یاخته های حبابک ها

ه، حجم شش ها کاهش می یابد وهوای درون آنها به بیرون رانده می شود.

  1. در بازدم عمیق کدام ماهیچه ها به کاهش حجم قفسۀ سینه کمک می کنند؟

در بازدم عمیق، انقباض ماهیچه های بین دنده ای داخلی و نیز ماهیچه های شکمی، به کاهش حجم قفسهٔ سینه کمک می کند.

حجم های تنفسی

  1. مقدار هوایی که به شش ها وارد یا از آن خارج می شود به چه چیزی بستگی دارد؟

به چگونگی دم و بازدم ما بستگی دارد.

  1. اسپیرومتر چه دستگاهی است؟

برای اندازه گیری حجم های تنفسی از اسپیرومت (دم سنج)استفاده می کنند.

  1. اسپیروگرام چیست؟

نموداری که دم سنج از دم و بازدم های فرد رسم می کند، دَم نگاره (اسپیروگرام) نامیده می شود.

حاصل ضرب حجم جاری در تعداد تنفس در دقیقه، حجم تنفسی در دقیقه به دست می آید.

  1. حجم ذخیره دمی چیست؟

حجم ذخیرهٔ دمی، به مقدار هوایی گفته می شود که می توان پس از یک دم معمولی، با یک دم عمیق، به شش ها وارد کرد.

  1. حجم باقی مانده چیست؟

بعد از یک بازدم عمیق، مقداری هوا درشش ها باقی می ماند و نمی توان آن را خارج کرد. این مقدار را حجم باقی مانده می نامند.

  1. چرا حجم باقیمانده اهمیت زیادی دارد؟

چون باعث می شود حبابک ها همیشه باز بمانند. همچنین تبادل گازها را در فاصلهٔ بین دو تنفس ممکن می سازد.

  1. حجم ذخیره بازدمی به چه هوابی کفته می شود؟

حجم ذخیرهٔ بازدمی، به مقدار هوایی گفته می شود که می توان پس از یک بازدم معمولی، با یک بازدم عمیق از شش ها خارج کرد.

.....

سایر اعمال دستگاه تنفس

  1. در مورد پرده های صوتی به سوالات زیر پاسخ دهید.

الف) پرده های صوتی در کدام اندام قرار دارند؟

حنجره

ب) این پرده های چگونه حاصل شده اند؟

حاصل چین خوردگی مخاط به سمت داخلند.

پ) نقش این پرده ها چیست؟

صدا تولید می کنند.

  1. واژه سازی و تکلم چگونه صورت می گیرد؟

واژه سازی به وسیلهٔ لب ها و دهان (شامل زبان و دندان ها) صورت می گیرد. پرده های صوتی را هوای بازدمی به ارتعاش درمی آورد.تکلم تحت واپایش مراکز عصبی تکلم صورت می گیرد..

  1. واکنش سرفه و عطسه چگونه ایجاد می شود؟

چنانچه ذرات خارجی یاگازهایی که ممکن است مضر یا نامطلوب باشند به مجاری تنفسی وارد شوند، باعث واکنش سرفه یا عطسه می شود.

  1. در حالت سرفه و عطسه ذرات خارجی چگونه به بیرون رانده می شوند؟

در این حالت هوا با فشار از راه دهان (سرفه) یا بینى و دهان (عطسه) همراه با مواد خارجى به بیرون رانده می شود.

  1. چرا افراد سیگاری به سرفه های مکرر مبتلا هستند؟

به علت از بین رفتن یاخته های مژکدار مخاط تنفسی، سرفه راه مؤثرتری برای بیرون راندن مواد خارجی است و به همین علت این گونه افراد به سرفه های مکرر مبتلا هستند.

  1. دخانیات(دود سیگار)چه تاثیری در مخاط تنفسی دارد؟

یاخته های مژک دار مخاط تنفسی را از بین می برد.

تنظیم تنفس

  1. دم با انقباض کدام ماهیچه ها آغاز می شود؟

دم، با انقباض ماهیچه های دیافراگم (میان بند) و بین دند های خارجی آغاز می شود.

  1. مرکز تنفس در کجاست؟

در بصل النخاع (پیاز مغز تیره)

  1. تنظیم عصبی باز دم به چه صورتی انجام میگیرد؟

با پایان یافتن دم، بازدم به صورت غیرفعّال یعنی بدون نیاز به پیام عصبی، با بازگشت ماهیچه ها به حالت استراحت و نیز ویژگی کشسانی شش ها انجام می شود.

  1. چه قسمتی از مغزمدت زمان دم و لحظۀ خاتمۀ آن را تنظیم می کند؟

در پل مغز، مرکز تنفس دیگری است که با اثر بر مرکز تنفس در بصل النخاع، دم را خاتمه می دهد. مرکز تنفس در پل مغز می تواند مدت زمان دم رانیز تنظیم کند.

  1. عوامل شیمیایی موثر در تنظیم تنفس را نام ببرید.

افزایش کربن دی اکسید و کاهش اکسیژن خون.

نکته:بازدم بصورت غیر فعال انجام می گیرد.

گفتار ۳ تنوع تبادلات گازی

  1. در چه جاندارانی تبادل گاز ها بین یاخته ها و محیط به صورت مستقیم انجام میگیرد؟

در تک سلولی ها و در جانورانی که همهٔ یاخته های بدن آنها به محیط بیرون دسترسی دارند مثل کرم پهن یا هیدر آب شیرین،

  1. الف) در هر یک از شکل های زیر ، روش اصلی تنفس را مشخص کنید؟

پاسخ:

۱- تنفس پوستی ۲- تنفس نایدیسی ۳- ساده ترین آبشش در ستارۀ دریایی ۴- دستگاه تنفسی در پرندگان

ب) روش اصلی تنفس در جانوران پر یاخته ای را نام ببرید.

تنفس نایدیسی (تراشه ای)،تنفس پوستی، تنفس آبششی و تنفس ششی.

که در کنار تمام یاخته های بدن قرار م یگیرند، بن بست بوده و فاقد کیتین و دارای مایعی است که تبادلات گازی را ممکن می کند.

  1. تنفس نایدیسی در چه جانورانی دیده می شود؟

این نوع تنفس در بی مهرگان خشکی زی مانند حشرات و صدپایان وجود دارد

نکته: در حشرات وصد پایان دستگاه گردش مواد، نقشی در انتقال گازهای تنفسی ندارند.(هموگلوبین ندارند).

  1. کرم خاکی چه نوع تنفسی دارد؟

تنفس پوستی

  1. تنفس پوستی در چه جانورانی دیده می شود؟

درش در کدام جاندار دیده می شود و چه ساختاری دارد؟

ساده ترین آبشش ها، برجستگی های کوچک و پراکندهٔ پوستی هستند، مانند آبشش های ستارهٔ دریایی.

  1. با توجه به شکل زیر به سوالات پاسخ دهید.

...

الف) نام بخش های مشخص شده را بنویسید.شار منفی تنفس انجام می دهند نام ببرید؟

پرندگان ،پستانداران و بیشتر خزندگان.

  1. چرا پرندگان به اکسیژن بیشتری نسبت به جانوران دیگر نیاز دارند؟

پرندگان چون پرواز می کنند. نسبت به سایر مهره داران انرژی بیشتری مصرف می کنندو درنتیجه به اکسیزن بیشتری هم نیاز دارند.

  1. کدام ساختار ها کارایی تنفس را در پرندگان بیشتر کرده است؟

پرندگان علاوه بر شش دارای ساختارهایی به نام کیسه های هوادار هستند که کارایی تنفس آنها را نسبت به پستانداران افزایش می دهد.

  1. کیسه های هوادار در چه بخش هایی از بدن پرندگان وجود دارد؟

کیسه های هوادار در تمام حفرهٔ بدنی، دو طرف گردن و استخوان های بازو وجود دارند. و انعطاف پذیرند.

تبادلات گازی

جواب فعالیت صفحه ۳۵

آیا هوای دمی با هوای بازدمی متفاوت است؟

۲ ) هنگام دم از انتهای لوله ی بلند داخل ظرف ب و هنگام بازدم از انتهای لوله ی بلند داخل ظرف الف  حباب خارج می شود.

۳ ) تغییر رنگ در ظرف الف مشاهده می شود.

۴ ) با گذشت زمان تغییر رنگ در ظرف ب نیز مشاهده می شود.

۵) پاسخ به پرسشها :

الف ) انتهای لوله بلند متصل به لوله ی مرکزی داخل مایع ظرف الف قرار دارد بنابراین هنگام دم مایع بر اثر مکش ایجاد شده وارد این لوله می شودو هوا از لوله ی کوتاه متصل به لوله ی مرکزی وارد می شود. البته این هوا از خارج از طریق لوله بلند ظرف ب وارد این ظرف می شود. هنگام بازدم هوای ظرف ب راهی برای خروج ندارد پس هوای زیادی وارد این ظرف نمی شود.در حالیکه هوا از طریق لوله ی بلند وارد مایع ظرف الف شده و در نهایت به وسیله ی لوله ی کوتاه ظرف الف خارج می شود

ب ) در ظرف مربوط به لوله هوای بازدمی ( ظرف الف ) که حباب های هوا از آن خارج می شوند.

پ ) بله هوای بازدمی به ظرف ب نیز وارد می شود البته به مقدار کم این هوا مستقیما وارد مایع نمی شود و تنها با سطح آن تماس می یابد در نتیجه تغییر رنگ کندتر و به صورت تدریجی انجام می شود.

 

جواب فعالیت صفحه ۴۱

تشریح شش گوسفند

چون درون کیسه های حبابکی هنوز هوای باقیمانده وجود دارد و بنا بر این چگالی کمتری نسبت به آب دارد.

جواب فعالیت صفحه ۴۳

 ظرفیت شش های افراد مختلف مساوی نیست

۱- عدد حاصل ظرفیت واقعی را نشان نمی دهد زیرا همیشه بین نیم تا یک لیتر هوا در شش ها باقی می ماند.

۲- کافی است با اندکی تمرین از طریق لوله عمل دم ( به تنهایی ) انجام داده شود . بدیهی است که عمل بازدم نیز معادل دم خواهد بود.


با دنبال کردن دنباله منطقی سوالات برای هر موضوع، از مفاهیم پایه به پیشرفته تر، شما بیشتر از همیشه زیست شناسی رایاد خواهید گرفت. با ما باشید تا چگونگی ایجاد دانش خود را از زیست شناسی بصورت گام به گام، از طریق توالی هوشمند «پرسش و پاسخ» کشف کنید.

می توانید این بسته را در صورت تمایل از قسمت زیر خرید و دانلود کنید. اگر در دانلود فایل به راهنمایی احتیاج داشتید از راهنمای خرید اینترنتی استفاده کنید.

فایل های داخل بسته شامل درس سوال،جواب فعالیت ها و جزوه سوالات کامل فصل ، همراه با پاسخ آن ها است.

درس سوال:رایگان

حجم :۳M

فرمت:zip

۳۷,۰۰۰ ریال – خرید

معلم زیست شناسی

۱ دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *