فصل۱ زیست شناسی یازدهم جلسه ۲

یاخته های عصبی، پیام عصبی را منتقل می کنند

دانستید پیام عصبی در طول آکسون هدایت می شود تا به پایانۀ آن برسد. چگونه پیام عصبی از یک یاختۀ عصبی
به یاختۀ دیگر منتقل می شود؟در این جلسه با سیناپس و انتقال پیام عصبی آشنا می شوید.

ساختار دستگاه عصبی

همینطور ساحتار و بخش های مختلف دستگاه عصبی مرکزی و محیطی را یاد می گیرید.

.آموزش زیست شناسی ۱۱هم.

ابتدا سوالات و نکته های مهم متن درس را در سوال درس زیر مطالعه وحفظ کنید. و در ادامه سوال های امتحانی را که مربوط به این گفتار است پاسخ دهید. برای نتیجه بهتردر کامپیوتر از مرورگر فایر فاکس استفاده کنید. اگرمرورگر فایر فاکس را روی کامپیوتر خود ندارید، از اینجا فایر فاکس را نصب کنید.

در صورت استفاده ازموبایل یا تبلت ، متن سوال درس را دانلود و با PDF خوان Adobe Reade مطالعه کنید. میتوانید از اینجا Adobe Reade را روی گوشی خود نصب کنید.

۴

نمونه سوالات امتحانی این جلسه به قرار زیر است .

جاهای خالی عبارات زیر را با کلمات مناسب کامل کنید.

  1. یاخته های عصبی با یکدیگر ارتباط ویژه ای به نام ……………………….. دارند، بین این یاخته ها در این محل فضایی به نام ……………. وجود دارد.
  2. ناقل عصبی پس از رسیدن به غشای یاخته …………………………………… ، به پروتئینی به نام ……… متصل می شود.
  3. دستگاه عصبی مرکزی شامل ……………………………… و ……………………………………… است که مراکز نظارت بر ………………………………….. هستند.
  4.  ماده خاکستری شامل …………………… نورونها و رشته های عصبی …………………………. است.
  5. علاوه بر استخوانها سه پرده از نوع بافت ……………………………. به نام پرده های ………………………… از مغز و نخاع حفاظت می کنند.
  6. یاخته های بافت …………………… مویرگهای مغز به یکدیگر چسبیده اند و بین آنها ……………….. وجود ندارد.
  7. مولکول هایی مثل اکسیژن، ………… و ……….می توانند از سد خونی – مغزی عبور کنند و به مغز وارد شوند.
  8. قشر مخ جایگاه پردازش نهایی ……………….. به مغز است که نتیجه آن یادگیری، ……………….. و ………………. است.
  9. ………… در بالای پل مغزی قرار دارد و در فعالیت های مختلف از جمله ………….، بینایی و…………………. نقش دارد.

هر یک از واژه ها بخش (الف) با عبارات قسمت (ب) ارتباط منطقی دارد. عبارت های مرتبط با هم را پیدا کرده و شماره آن را روبروی آن بنویسید. (توجه: دو واژه اضافی است)

واژه

عبارت

شماره

۱)      پیش سیناپسی

۲)      مایع مغزی – نخاعی

۳)      رابط پینه ای

۴)      هیپوتالاموس

۵)      برون رانی

۶)      تالاموس

۷)      سد خونی – مغزی

۸)      هیپوکامپ

۹)      یاخته عصبی

۱۰)  ناقل عصبی

ارتباط دهنده دو نیم کره مخ

در تنظیم خواب انسان نقش دارد.

یاخته عصبی انتقال دهنده پیام

) تبدیل حافظه کوتاه مدت به بلندمدت

ایجاد پیام عصبی در باخته پس سیناپسی

محل ساخت ناقل عصبی

آزادشدن ناقل در فضای سیناپسی

عامل محافظت کننده مغز در برابر میکروب ها

پرسش های دو گزینه ای

در هر جمله با انتخاب یکی از عبارات داخل پرانتز و خط کشیدن بر روی عبارت دیگر، جمله درست را به دست آورید.

  1. (پیام –  ناقل) عصبی پس از رسیدن به غشای یاخته پس سیناپسی، به پروتئینی به نام گیرنده متصل می شود؛ این پروتئین (ناقل –  کانال) است.
  2. ناقل عصبی نفوذپذیری غشای یاخته (پیش –  پس) سیناپسی را به یونها و در نتیجه (جریان –  پتانسیل) الکتریکی یاخته را تغییر می دهد.
  3.  برای انتقال پیام های عصبی جدید، جذب دوباره ناقل به یاخته (پس –  پیش) سیناپسی انجام می شود و یا آنزیم هایی ناقل های عصبی را (منتقل –  تجزیه) می کنند.
  4.  فضای بین پرده های مننژ را مایع (خونی . مغزی –  مغزی . نخاعی) پر کرده است که دستگاه عصبی مرکزی را در برابر (میکروب  – ضربه) حفاظت می کند..
  5. برای( انتقال –  هدایت) پیام از یاخته عصبی پیش سیناپسی، ماده ای به نام ناقل عصبی در فضای سیناپسی آزاد می شود.
  6. هیپوتالاموس در (زیر –  بالای) تالاموس قرار دارد و در تنظیم (تنفس – ضربان قلب) نقش دارد.
  7. ماده (سفید – خاکستری) شامل جسم یاخته ای نورونها و رشته های عصبی (بدون میدین – میلین دار) است.
  8. در نخاع (همانند –  برخلاف) قشر مخ، ماده سفید، ماده خاکستری را در بر گرفته است.
  9. دو نیم کره به طور همزمان از (همه، –  برخی) قسمت های بدن اطلاعات را دریافت و پردازش می کنند.
  10. (همه – غلب) پیام های حسی در تالاموس گرد هم می آیند تا به بخش های مربوط در قشر مخ، جهت پردازش (اولیه – نهایی) فرستاده شوند.

پرسش های تصویری

۲- با توجه به شکل به پرسش های زیر پاسخ دهید:

الف) قسمتهای شماره گذاری شده را نام گذاری کنید.

  1. …………….
  2. ……………..
  3. ……………..
  4. ……………..
  5. ………………
  6. ……………….
  7. ……………….

ب) روش خروج شماره (۵) از یاخته چیست؟

پ) جنس شماره (۴) از چیست؟

۲ – با توجه به شکل به پرسش های زیر پاسخ دهید:

الف) قسمتهای شماره گذاری شده را نام گذاری کنید.

  1. ……………
  2. ……………
  3. ……………
  4. ……………

ب) مراکز نظارت بر فعالیت های بدن کدام هستند؟

 پ) کدام بخش دستگاه عصبی دریافت اطلاعات از محیط را به عهده دارد؟

ت) یاخته های عصبی رابط در کدام قسمت ها واقع شده اند؟

۳- با توجه به شکل به پرسش های زیر پاسخ دهید:

الف) قسمت های شماره گذاری شده را نام گذاری کنید.

۱) …………….              2) …………………..

ب) تصویر مربوط به کدام سازوکار حفاظتی از دستگاه عصبی مرکزی است؟

پ) مایع مغزی – نخاعی لابه لای کدام بخش را در بر گرفته است؟

ت) کدام بخش از بافتی تشکیل شده که مادۂ زمینه ای کلسیم دار دارد؟

۴- با توجه به شکل به پرسش های زیر پاسخ دهید:

الف) قسمت های شماره گذاری شده را نام گذاری کنید.

۱) …………….. ۲) …………..            3)  …………….              4) …………..

ب) کدام بخش، مرکز تنظیم وضعیت بدن و تعادل آن است؟

پ) کدام شماره اتصال دهنده مغز به دستگاه عصبی محیطی است؟

ت) پایین ترین قسمت مغز، در کدام شماره دیده می شود؟

۵- با توجه به شکل به پرسش های زیر پاسخ دهید

الف) قسمت های شماره گذاری شده را نامگذاری کنید.

  1. …………….
  2. …………….
  3. …………….
  4. …………….

ب) کدام شماره با همه بخش های مغز مرز مشترک دارد؟

۶- با توجه به شکل به پرسش های زیر پاسخ دهید:

الف) قسمت های شماره گذاری شده را نامگذاری کنید

  1. ……………….
  2. ……………….
  3. ………………..
  4. ………………..
  5. ……………….
  6. ……………….
  7. ……………..
  8. ………………

ب) کدام شماره، یادگیری، تفکر و عملکرد هوشمندانه را به عهده دارد؟

پ) نورون های کدام بخش در فعالیت های مختلف از جمله شنوایی نقش دارند؟

ت) کدام شماره در تنظیم ترشح اشک نقش دارد؟

ث) تنظیم زنش قلب را کدام شماره کنترل می کند؟

 ج) هماهنگی فعالیت ماهیچه ها و حرکات بدن در حالت های گوناگون، توسط کدام شماره انجام می شود؟

  • با توجه به شکل به پرسش های زیر پاسخ دهید:

الف) قسمت های شماره گذاری شده را نامگذاری کنید.

۱) …………..            2)………….

۳) ……………          4) …………..

ب) کدام شماره در ایجاد حافظه کوتاه مدت و تبدیل آن به حافظه بلندمدت نقش دارد؟

پ) محل پردازش اولیه و تقویت اطلاعات حسی در کدام شماره است؟

ت) کدام بخش در تنظیم دمای بدن نقش دارد؟

 ث) کدام شماره مربوط به حس بویایی است؟

ج) کدام بخش ها ساختارهایی از سامانه لیمبیک هستند؟

نقش هر یک از موارد زیر را در یاخته پیش سیناپسی و پس سیناپسی معین کنید.

 پیش سیناپسیپس سیناپسی
پیام عصبی………………………………….دریافت
ناقل عصبیتولید، ذخیره، برون رانی و باز جذب دوباره………..
دندریتنقش ندارد………..
آکسون………………………………….نقش ندارد
جسم یاخته ای…………………………………….……….

به پرسش های زیر پاسخ دهید.

  1. پس از انتقال پیام، مولکول های ناقل باقی مانده در فضای سیناپسی چه سرنوشتی پیدا می کنند؟
  2. محل قرارگیری مادۂ خاکستری و ماده سفید را در مغز و نخاع مقایسه کنید.
  3. وظیفه پرده های مننژ و مایع مغزی – نخاعی را بنویسید.
  4. درباره مویرگهای مغزی به سؤالات زیر پاسخ دهید:

الف) ویژگی منحصر به فرد یاخته های پوششی این مویرگها چیست؟

ب) این ویژگی سبب ایجاد کدام عامل حفاظت کننده از مغز شده است؟ چرا؟

پ) چه موادی می توانند از این قسمت عبور نمایند؟

۵. سیناپس را تعریف کنید.

۶. در رابطه با انتقال پیام عصبی به سؤالات زیر پاسخ دهید:

الف) یاخته پس سیناپسی را تعریف کنید..

ب) ناقل عصبی، پس از رسیدن به یاخته عصبی پس سیناپسی، چه تغییراتی در این یاخته ایجاد می کند؟

۷. کدام بخش های مغز در تنظیم ضربان قلب، نقش دارند؟

۸. درباره نیمکره های مخ به پرسش های زیر پاسخ دهید:

الف) رابطهای بین دو نیم کره را نام ببرید.

 ب) هر نیم کره به طور جداگانه چه اعمالی انجام می دهد؟

۹. ساقه مغز از چه قسمتهایی تشکیل شده است؟

۱۰. وظایف پل مغزی را بنوسید.

۱۱. مرکز تنظیم هر یک از اعمال زیر کدام قسمت دستگاه عصبی مرکزی است؟

 الف) مهم ترین مرکز هماهنگی و یادگیری حرکات لازم برای تعادل بدن

 ب) احساس لذت و خشم

پ) تقویت اغلب اطلاعات حسی

۱۲. سامانه لیمبیک چیست و چه اجزایی دارد؟ این سامانه در چه احساساتی نقش دارد؟

پرسش های چهارگزینه ای

  • محل همه سیناپس ها، ……….

۱) ناقل های عصبی، سبب بازشدن کانالهای یونی میشوند.

۲) تغییر پتانسیل الکتریکی، سبب فعال شدن یاخته پس سیناپسی میشود..

۳) پیام یک یاخته عصبی پیش سیناپسی به یاخته عصبی پس سیناپسی هدایت می شود.

۴) ناقل های عصبی، به گیرنده های خود در غشای یاخته عصبی پس سیناپسی متصل می شوند.

  • عدم وجود منفذ در بین یاخته های کدام بافت باعث ایجاد سد خونی – مغزی شده است؟

۱) بافت عصبی

۲) بافت پیوندی

 ۳) بافت سنگفرشی چندلایه

۴) بافت سنگفرشی ساده

  • کدام گزینه نادرست است؟

۱) مایع مغزی – نخاعی بین لایه های مننژ قرار دارد.

 ۲) فقط گلوکز می تواند از سد خونی – مغزی عبور کند.

 ۳) سخت ترین نوع بافت پیوندی عامل محافظت از مغز انسان است.

 ۴) خارجی ترین لایه مننژ خود از دو لایه تشکیل شده است.

  • عاملی که از ورود بسیاری از مواد موجود در خون به مغز جلوگیری می کند،

۱) نوعی بافت پوششی است که در کیسه های هوایی نیز مشاهده می شود.

۲) در شرایط طبیعی به همه مواد آلی و میکروب ها اجازه واردشدن به مغز را نمی دهد.

۳) در لایه ای از مننژ که به استخوان جمجمه نزدیک تر است، وجود دارد.

۴) حاوی مایعی است که از برخورد مغز به استخوان در حین حرکت جلوگیری می کند.

  • ناقل های عصبی متصل شده به گیرنده های پروتئینی …………… ناقل های عصبی …………. می توانند باعث …………….. شوند.

۱) همانند – باقی مانده در فضای سیناپسی – انتقال پیام عصبی

۲) برخلاف ۔ باقی مانده در فضای سیناپسی – انتقال پیام عصبی

۳) همانند – باقی مانده درون وزیکولها – ایجاد پتانسیل آرامش

۴) برخلاف – باقی مانده در فضای سیناپسی – ایجاد پتانسیل آلود

  • در یاخته های عصبی ماهیت هدایت پیام ……………………… است و ماهیت انتقال پیام عصبی ………………… هدایت پیام ………………… است.

۱) الکتریکی – همانند – الکتریکی

۲) شیمیایی – همانند – شیمیایی

۳) الکتریکی – برخلاف – شیمیایی

۴) شیمیایی – برخلاف – الکتریکی

  • کدام یک مرکز تقویت پیامهای حسی است؟

 ۱) هیپوتالاموس

۲) تالاموس

۳) بصل النخاع

۴) ساقه مغز

  • در مورد سامانه لیمبیک کدام عبارت نادرست است؟

۱) تالاموس را به قشر مخ متصل می کند. .

۲) در احساساتی مانند خشم و لذت نقش ایفا می کند.

۳) در حافظه و یادگیری نقش دارد.

۴) ارتباط تالاموس را با هیپوتالاموس برقرار می کند.

  • در انسان، پل مغزی …………………. قرار دارد.

۱) پایین تر از مغز میانی

۲) در زیر بصل النخاع

۳) در مجاورت هیپوتالاموس

۴) در بالاترین بخش ساقه مغز

  • کدام عبارت صحیح است؟

۱) تنظیم ترشح مواد در لوله گوارش فقط توسط پل مغزی انجام می شود.

۲) تنظیم فعالیتهای قلب تنها بر عهده بصل النخاع است.

۳) آکسون و دندریت های میلیندار موجود در ساقه مغز، در تنظیم فعالیتها نقش دارند.

۴) فعالیت هایی مانند دیدن، شنیدن و حرکت کردن در کنترل مغز میانی اند.

  • چند مورد از موارد زیر، عبارت روبه رو را به درستی کامل می کند؟ « آسیب به ……………………………. سبب اختلال در ………………………… می شود.

 الف) نیمکره راست همانند نیم کره چپ – استدلال

ب) مخچه برخلاف مغز – حرکت

پ) هیپوتالاموس همانند بصل النخاع – ضربان قلب

ت) هیپوکامپ برخلاف هیپوتالاموس – حافظه

۱) ۱                       2)2                           3)3                       4)4

  • کدام عبارت نادرست است؟

۱) در یک فرد بینای فقط وابسطه به سلامت چشم نیست.

۲۹محل تجمع اغلب پیام های حسی،مرکز پردازش اولیۀ اطلاعات نیز است.

۳)در بدن انسان مرکز نظارت بر فعالیت های بدن ، فقط درون جمجمه دیده می شود.

۴) اولین عامل حفاظتی از نخاع همانند مغز دارای کلاژن و کلسیم فراوان است.

صحیح یا غلط بودن عبارت های زیر را مشخص کنید.

  1. برای انتقال پیام از یاختۀ پس سیناپسی،ماده ای به نام ناقل عصبی در فضای سیناپسی آزاد می شود.
  2. ناقل عصبی در یاخته های عصبی ساخته شده و درون کیسه های کوچکی در طول آکسون هدایت می شوند.
  3. وقتی پیام عصبی به پایانۀ آکسون می رسد، ناقل عصبی با برون رانی ،وارد فضای سیناپسی می شود.
  4. ناقل عصبی پس از رسیدن به غشای یاختۀ پس سیناپسی ، باعث بسته شدن کانال پروتئینی می شود.
  5. تغییر در میزان طبیعی ناقل های عصبی به بیماری و اختلال در کار دستگاه عصبی منجر می شود.
  6. ماده سفید شامل جسم یاخته ای نورون ها و رشته های عصبی میلین دار است.که در مرکز نخاع قرار دارد.
  7. مایع مغزی – نخاعی مانند یک ضربه گیر ، دستگاه عصبی مرکزی را در برابر ضربه حفاظت می کند.
  8. سطح داخلی نیم کره های مخ را مادۀ خاکستری با ضخامت چند میلیمتر تشکیل می دهد.
  9. مخچه در جلوی ساقه مغز قرار دارد و مرکز تنظیم وضعیت بدن و تعادل آن است.
  10. تالاموس محل پردازش اولیه و تقویت اغلب اطلاعات حسی است.
  11. هیپو کامپ در احساساتی مانند ترس،خشم، لذت و نیز حافظه نقش دارد.

معلم زیست شناسی

۱ دیدگاه

  • استاد واقعا عالیه

    ناشناس پاسخ

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *