ورود
مطالعه و آموزش
  • سبد خریدتان خالی است.

جلسه ۳ فصل ۳ زیست شناسی دهم :بخش مبادله ای و حمل گازها در خون

بخش مبادله ای

هوا در دستگاه تنفسی بعد از عبور از مجاری تنفسی (بخش هادی) به اجزای کوجکی به نام کیسه های حبابک می رسند که بخش مبادله ای دستگاه تنفس نام دارد.بدلیل ساختار خاص حبابک ها عمل تبادل در آنها انجام می گیرد. بخش مبادله ای از ساختار های ویزه ای تشکیل شده است که در این جلسه با انها آشنا خواهید شد.

.آموزش زیست شناسی۱۰هم.

ابتدا سوالات و نکته های مهم متن درس را از طریف دکمۀ زیر مطالعه و حفظ کنید. و سپس سوال های امتحانی را که مربوط به این گفتار است پاسخ خواهید داد. (برای نتیجه بهتردر کامپیوتر از مرورگر فایر فاکس و در موبایل یا تبلت از PDF خوان Adobe Reade استفاده کنید اگر نصب نگردید. از اینجا فایر فاکس را نصب کنید و از اینجا Adobe Reade) .

می توانید فیلم آموزش آنلاین این قسمت را نیز با کلیک روی دکمۀ زیر مشاهده کنید.

جلسه 3 بخش هادی - حمل گاز ها درخون
فصل ۳ زیست شناسی ۱

جلسه ۳ بخش هادی - حمل گاز ها درخون

نمونه سوالات امتحانی این جلسه به قرار زیر است .

درستی یا نادرستی موارد زیر را مشخص کنید.

 (1) نایژک انتهایی به حبابک های دستگاه تنفس ختم می شود.

 (۲) کیسۀ حبابکی از اجتماع حبابک ها پدید می آید و در انتهای نایژک های مبادله ای یافت میشود.

 (۳) سورفاکتانت در اوایل دوران جنینی ساخته می شود.

 (۴) دیوارۀ مویرگها و دیوارۀ حبابکها از بافت پوششی سنگفرشی یک لایه پوشیده شده است.

 (۵) حبابک های تنفسی همانند مویرگ های خونی احاطه کنندۀ آنها، دیوارۀ بسیار نازکی دارند.

 (۶) در قسمت های متعددی، بافت پوششی حبابک و مویرگ، هر دو از یک غشای پایۀ مشترک استفاده می کنند و در نتیجه مسافت انتشار گازها به حداقل ممکن میرسد.

(۷) در دمای طبیعی بدن، اکسیژن و کربن دی اکسید به مقدار کمی محلول در پلاسما هستند.

(۸) گویچۀ  قرمز سرشار از پروتئینی به نام هموگلوبین است.

(۹)هموگلوبین، توانایی حمل و تحویل اکسیژن و کربن دی اکسید را به گلبول های قرمز می دهد.

(۱۰)در مجاورت بافتها، غلظت اکسیژن به علت تولیدشدن توسط سلول ها افزایش یافته است.

(۱۱)پیوستن یا گسستن اکسیژن و کربن دی اکسید به هموگلوبین، تابع غلظت آنها است.

 (12) پیوند CO با هموگلوبین، پیوند سستی است و می تواند به آسانی جدا شود.

جاهای خالی را با کلمه های مناسب کامل کنید.

(۱)اگر کیسه های حبابکی را شبیه به خوشه های انگور فرض کنیم، …………. در حکم دانه های این انگور است.

(۲)آخرین خط دفاع دستگاه تنفس جهت مقابله با ناخالصیها، مدیون وجود سلولهای ……….. است که در ……… مستقر شده اند.

 (۳) ماکروفاژها، سلول های ایمنی با خاصیت …………….. هستند و قابلیت تحرک ………………. (دارند – ندارند) و در ………….(نقاط مختلف بدن – در یک نقطه از بدن) حضور دارند.

(۴) لایه ی نازکی از ………. سطحی از حبابک ها را که در تماس با هواست، می پوشاند و بازشدن حبابک ها را با مشکل روبه رو می کند.

(۵) یک مولکول اکسیژن جهت مبادله بین هوای درون حبابک ها و خون درون مویرگ های احاطه کنندۀ حبابک ها، باید از ……………(یک لایه –  دو لایه) بافت پوششی ………………. (استوانه ای – سنگفرشی) عبور کند.

(۶) در خون مویرگ های ششی، غلظت اکسیژن …………….. (زیاد –  کم) است و اکسیژن ……………..  (از هموگلوبین جدا میشود – به هموگلوبین می پیوندد).

 (7) هموگلوبین در حمل کربن دی اکسید، سهم ……………. (بیشتری – کمتری ) نسبت به حمل اکسیژن دارد.

به پرسش های زیر پاسخ دهید.

(۱) دستگاه تنفس در انسان از نظر عملکرد از چند بخش تشکیل شده است و وظیفۀ مهم هر بخش چیست؟ (۱ وظیفه برای هر قسمت ذکر شود.)

 (۲) نقش سورفاکتانت در حبابک های تنفسی چیست؟

(۳) در نمودار زیر، هدایت هوای ورودی به دستگاه تنفس از ابتدا تا انتهای آن آورده شده است. به سؤالات زیر پاسخ دهید.

 بینی گلو بینی  ← گلو ← حنجره  ← نای  ← نایژه ای اصلی ← نایژه های باریکتر ← نایژک ← نایژک ←انتهایی  ← …(۱) …  ← ..(۲) …..

الف) جاهای خالی را با عبارت مناسب پر کنید.    1: …..             2: ………

 ب)  در کدام قسمت ها، اکسیژن و کربن دی اکسید بین هوا و خون مبادله می شوند؟

پ) کدام قسمت ها در دیوارۀ خود فاقد غضروف هستند؟

 (۴) با توجه به شکل مقابل به سؤالات زیر پاسخ دهید.

الف)  قسمتهای مشخص شده را نام گذاری کنید.

۱: …………۲:………….۳:………

ب ) در کدام یک، خون تیره جریان دارد؟

(۵) علت هریک از موارد زیر را به طور خلاصه بیان کنید.

الف)«در صورت ضعف سیستم ایمنی بدن، فرد مستعد ابتلا به عفونت شش ها می گردد.»

ب) « بعضی از نوزادانی که زودهنگام به دنیا آمده اند، به زحمت نفس می کشند.»

(۶) در شکل زیر، حبابک ها و شبکۀ مویرگی اطراف آنها نشان داده شده است. با توجه به شکل، به سؤالات زیر پاسخ دهید.

الف)  قسمتهای مشخص شده را نام گذاری نمایید.

۱:..۲:..  ۳ : ……….۴ : ………۵ : …….. ۶: …..

ب)  کدام سلول وظیفۀ ترشح سورفاکتانت را بر عهده دارد؟

پ) کدام یک از سلول های مشخص شده، فاقد هسته و اندامک است؟

 ت) وظیفۀ مقابله با ناخالصی ها بر عهدۀ کدام یک از این سلول هاست؟

ث)  سورفاکتانت ……………………

۱) به درون مویرگهای خونی احاطه کنندۀ حبابک ها ترشح می شود.

۲)در سطحی از حبابک ها که در مجاور هوا است، ترشح می شود.

 (۷) قسمتهای مختلف دستگاه تنفسی انسان از نظر تعداد و قطر با یکدیگر مقایسه شده اند.

 جاهای خالی را با استفاده از موارد داده شده پر کنید.

« نایژک انتهایی – نایژه ی اصلی – حبابک تنفسی – نایژک – نای نایژۀ باریک نایژک مبادله ای »

( از نظر تعداد) حبابک تنفسی >……  > ……….>………….> …………..>  …………….  >

(از نظر قطر مجاری) ….> ………..> ………………..> ……… > نایژک > ………………>…………

(۸) در جدول زیر، بافت پوششی نای و حبابک های تنفسی با یکدیگر مقایسه شده اند. آن را کامل کنید.

  شکل سلول ها تعداد لایه توانایی تولید ترشحات مخاطی سلول مژکدار توانایی ترشح سورفاکتانت
بافت پوششی نای ……………. یک لایه ……………. ……………. …………….
بافت پوششی حبابک تنفسی ……………. ……………. ……………. ……………. دارد

(۹)  چرا با اتصال کربن مونواکسید به هموگلوبین، ظرفیت حمل اکسیژن در خون کاهش پیدا می کند؟

(۱۰) پیوستن و گسستن کربن دی اکسید به هموگلوبین ، تابع چه روندی است؟

(۱۱) بیشترین مقدار کربن دی اکسید به چه صورتی در خون حمل می شود؟

(۱۲)منظور از این که هموگلوبین می تواند به صورت برگشت پذیر به مولکول اکسیژن متصل شود، چیست؟

(۱۳) با توجه به واکنش زیر به سؤالات پاسخ دهید.

 … (۲).. + یون بی کربنات → (II) → ….(۱) …  → (I) → آب + کربن دی اکسید

الف) موارد شمارۀ (۱) و (۲) را نام گذاری کنید.

ب) واکنش شمارۀ (I)  به کمک آنزیم …………………. کاتالیز می گردد و این آنزیم در………. وجود دارد.

پ) واکنش شمارۀ  (II) به ………….. (سرعت – آهستگی) انجام می شود.

ت) مورد شمارۀ  (۲) در نهایت، چه سرنوشتی دارد؟

ث) در کدام قسمت از بدن، کربن دی اکسید از ترکیب پون بی کربنات آزاد می شود؟

(۱۳) علت مورد مقابل را به طور خلاصه بیان کنید.   «هموگلوبین می تواند مانع اسیدی شدن خون شود.»

گزینۀ درست را انتخاب کنید.

الف) کدام گزینه به درستی بیان نشده است؟

«در دستگاه تنفس انسان، بخش هادی  ……..  بخش مبادله ای، …………….»

 ۱) برخلاف – نمی تواند گازهای تنفسی را بین خون و هوا مبادله کند.

 ۲) همانند – در دیوارۀ قسمتهای مختلف خود بافت پوششی دارد.

۳) همانند – در پاکسازی هوای ورودی از ناخالصیها نقش دارد.

 ۴) برخلاف – در ساختار خود دارای مجاری است.

ب) نازک ترین مجاری تنفسی در شش های انسان، ……………..

۱) دارای حبابک های هوایی در روی خود است.

 ۲) جزء بخش هادی دستگاه تنفس به شمار می رود.

۳) در ساختار دیوارۀ خود، غضروف و ماهیچۀ صاف دارد.

۴) نسبت به نایژه های باریک، تعداد کمتری دارد.

پ) در یک انسان سالم و بالغ، ……………… واقع شده است.

۱) حنجره در ابتدای گلو ……

۲) محل انشعاب نای به دو شاخۀ اصلی، در موازات قلۀ شش چپ

۳) کیسۀ حبابکی روی نایژک مبادله ای

۴) دهانۀ  غضروف C شکل دیوارۀ  نای رو به ستون فقرات

ت) در یک انسان سالم، سلول هایی که ……….. و در  ……….. نقش دارند، ………………. .

۱)  در ساختار دیوارهای حبابک های هوایی یافت میشوند – تولید و ترشح سورفاکتانت – ظاهر و شکل سنگفرشی دارند.

۲) درون حبابک های هوایی مستقر شده اند –  دفاع از بدن و ایمنی – جزء سلول های دیوارۀ حبابک طبقه بندی نمی شوند.

۳)درون  مویرگ خونی اطراف حبابک های هوایی وجود دارند – نقل و انتقال گازهای تنفسی – در ساختار خود هسته دارند.

۴) در غشاء پایۀ مشترک میان بافت پوششی حبابک های هوایی و مویرگ های خونی وجود دارند – انتشار گازها بین هوا و خون – از نظر اندازه کوچک اند.

ث) سلول های دیوارۀ حبابک های هوایی، در ………….. نقشی ندارند.

۱) تسهیل بازشدن حبابک ها به هنگام ورود هوا به ششها

۲) مقابله با ناخالصی های هوای موجود در حبابک ها

۳) انتشار اکسیژن و کربن دی اکسید بین هوا و خون

۴) کاهش کشش سطحی مایع پوشانندۀ حبابکها

چ)کدام عبارت درست است؟

۱) گلبول های قرمز در حمل ۹۳٪ از کربن دی اکسید خون نقش دارند.

 ۲) هموگلوبین موجود در پلاسما می تواند ۹۷% اکسیژن خون را حمل کند.

 ۳) کربن دی اکسید با اتصال به هموگلوبین، مانع پیوستن اکسیژن می شود.

۴) اکسیژن نسبت به کربن دی اکسید، بیشتر به صورت محلول در پلاسما حمل می شود.

ج) آنزیم کربنیک انیدراز روی کدام یک از موارد زیر تأثیر می گذارد؟

 ۱) کربنیک اسید ۲) کربن دی اکسید                3) بی کربنات                4) یون هیدروژن

ح)  در خون مجاور بافت های بدن، ……………………………

 (۱) فعالیت آنزیم کربنیک انیدراز گلبول قرمز زیاد است.

 ۲) اکسیژن به هموگلوبین می پیوندد.

 ۳) غلظت O2 زیاد و غلظت CO2 کم است.

۴) کربن دی اکسید از هموگلوبین جدا میشود.

خ)مسمومیت با کدام گاز، به گازگرفتگی مشهور است.

۱)CO2

۲)N2

۳)CO

۴) SO2

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.